Adet Düzensizliği Şekilleri
Ve Oluşum Süreçleri

21  günden kısa veya 35 günden uzun süren sikluslar anormal olarak değerlendirilir. Menstrual (regl,adet)  kanamanın çok fazla olduğu, uzun sürdüğü veya iki kanama arasında lekelenme ve kanama görüldüğü durumlarda hekime başvurulması gerekir. Hormonal değişiklikler, yumurtalık kistleri, rahim veya rahim ağzındaki polipler, endometrial hiperplazi yani rahim içini döşeyen tabakanın fazla büyümesi, myomlar ve daha nadir olarak da rahim kanseri bu tip düzensizliklere yol açabilir.

Disfonksiyonel  anormal uterus-rahim  kanamaları, hormonal mekanizmalar sonucu oluşan ve uterustan (rahimden)  kaynaklanan anormal vajinal kanama olarak tanımlanabilir. Çok sık kullanılan, değişik tipte anormal kanamaları içine alan, iyi tariflenmemiş yuvarlak bir terimdir. Tanının doğruluğu ancak diğer kanama kaynakları ve nedenleri ekarte edilerek kesinleştirilebilir. Disfonsiyonel anormal  uterin kanama tanısı, öykü, fizik muayene ve diğer yardımcı tanı yöntemlerine özellikle endometrial biopsinin veya rahim içi dokusundan yapılan kürtajın   incelenmesine dayanır. Uygun tedavi ve takip planı ovülasyon (yumurtlamanın) olup olmamasına, endometrial kalınlık ve üreme dönemine  aynı zamanda kanamanın miktarı ve süresine, yaş ve doğurganlık durumuna göre, her hasta için ayrı ayrı oluşturulur.

Anormal Kanamaların Oluşum Süreci Nasıl Olmaktadır?

Ovulasyon olmaması halinde, progesteronun doku büyümesini sınırlayan ve düzenli endometrial yapılaşmayı sağlayan etkisi mevcut değildir. Bu durumda tek başına estrojenin etkisi ile, endometrium, yeterli yapısal destek olmaksızın aşırı büyür. Vaskülarite, damarklanma  artar, bezler sırtsırta verir ancak stromal matriks yetersizdir. Frajil doku bir bölgede tamir sürecine girer. Böylece değişik zamanlarda, endometriumun değişik bölümleri yıkılır ve sonuç, uzun süren, aşırı anormal uterin kanamadır. Yıkılan doku hacminin fazlalığı yanında, damar sıklaşmasının – vazokonstruksiyonun  olmayışı, kanamanın fazlalığından sorumludur. Kanamayı durdurucu tek mekanizma, estrojenin bölgesel olarak endometriumu iyileştirici etkisidir. Endometriumun besleyen damarların kapasitesi üzerinde kalınlaşan ve hiperplaziye uğrayan yüzeyel tabakalar iskemi sonucu dökülüp, tekrar beslenmenin sağlanabildiği kalınlığa inip estrojenin etkisi ile iyileşirken, bu kısır döngü, ovulasyon olana, dışarıdan projestin verilene, bunların olmaması halinde ise artık yorulan desteksiz tüm endometrial kalınlığın bazal tabakaya kadar, masif ve aşırı  bir kanamayla dışarı atılmasına kadar devam eder. Bir süre, bu defa atrofiden (kuruluk) kanayan endometrium, devam eden estrojen etkisi ile tekrar prolifere olup kalınlaşmaya başlar ve estrojen düzeyi ile orantılı şekilde bir süre kanamasız dönemi takiben, üst tabakalardan yıkılma, lokal tamir sonucu lekelenme, sık sık kanama ve nihayet masif kanama siklusu tekrar eder. Bir diger deyişle oligomenore, polimenore ve ya menometroraji, menoraji, tekrar oligomenore tekrarlar durur.
Disfonsiyonel uterin kanamada genellikle tanısal küretaj ile tesbit edilen değişik endometriyal  histolojilerde, ister proliferatif, ister sekretuar, heperplazik yada atrofik endometrium olsun, estrojen ve progesteron  takviyeleri genellikle yaralı olmaktadır.

Üreme Çağında Görülen Anormal Kanamaların Sebepleri Nedir?

Oligomenore ve amenore, polikistik over sendromunun en sık  görülen anormal kanama tipleridir. Sık sık ve ağır kanama da görülebilir. Yağ dokusunda andorjenlerde estrojenlere dönüşümün hızlı olması nedeniyle şişmanlık durumunda hipotalamik sinyallerin bozulduğu stresli yaşam tarız, ani kilo kaybı ve alımı, yoğun egzersiz gibi durumlarda da disfonksiyonel anormal  uterin kanama sıkca ortaya çıkar. Ayrıca adrenal disfonksiyon, over tümörü, adrenal tümör, hiper yada hipotroidism, hiperprolaktinemi, Cushing hastalığı da araştırılmalıdır.

Adet siklusu hangi durumlarda kısa sürer? (Sık,erken adet görme)

Adet sikluslarının  21 günden daha kısa sürmesine polimenore denilir.Bunun sonucunda 1 yılda görülen adet kanaması sayısı da artmaktadır.

Adet kanamalarının sürekli olarak erken görülmesinin en olası nedeni hormon dengesizliğidir. Stres,egzersiz,gündelik hayattaki ani değişiklikler,fazla sigara-kahve tüketimi de sık ara ile adet görmeye neden olur.

Düzenli aralıklarla adet kanaması gören bir kadında kanamaların birdenbire  sıklaşması durumunda bu kanamanın aslında  bir ara kanama olabileceği de her zaman göz önüne alınmalı ve mutlaka ara kanama ile ayırıcı tanısı yapılmalıdır.

Adet  siklusu,mens, hangi durumlarda uzun sürer? (Seyrek adet görme,gecikmeler)

Adet sikluslarının 35 günden daha uzun sürmesine oligomenore denilir. Bunun sonucunda adet kanaması yılda 3-4 kez görülür.

Doğurganlık çağında adet kanaması gecikmelerine sık rastlanır. Cinsel aktif olan ve doğum kontrol hapı gibi etkin bir korunma yöntemi kullanmayan kadında görülen adet kanaması gecikmesinin en olası  nedeni gebeliktir.Bu nedenle ilk olarak gebeliğin olup olmadığı tespit edilmelidir.

Adet kanamasındaki gecikmelerin diğer nedeni ise herhangi bir şekilde o adet siklusunda  yumurtlama olmaması ve bu nedenle rahim iç tabakasının kanamayla atılmasının gecikmesidir. Düzenli adet gören bir kadında aniden ortaya çıkan gecikmenin nedeni stres, mevsim değişiklikleri ,ani kilo kaybı, seyahat  olabilir.Bu durumda çoğu kere ultrasonografide basit yumurta kistleri saptanıp gereken tedavi başlanır.

Polikistik over sendromu (PCO)  adı verilen kilo fazlalığı, aşırı tüylenme ve kanama düzensizliklerinin görüldüğü bu hastalıkta da  sikluslar uzar. PCO vakalarında östrojen hormonunun fazla salınmasına bağlı olarak anormal rahim içi kalınlaşması ve rahim kanseri gelişebileceğinden bu vakaların hekime başvurarak mutlaka tedavi görmesi gerekir.

Adet kanaması gecikmesinin veya uzun süreli kanama görememenin diğer  nedenleri aylık korunma iğneleri, implanon ve  doğum kontrol haplarının içinde bulunan hormonların yan etkileridir.

Bir kadında senede bir kez adet kanaması gecikmesi olması ileri tetkik gerektiren bir durum değildir. Ancak adet kanaması gecikmesi  sık oluyorsa yada uzun süreli kanama göremiyorsa adet kanamasının 3. günü- sabah- aç karına hormon testlerinin (FSH,LH,PRL,TSH ve östradiole)  yapılarak tanının konulması ve gereken tedavinin başlanması gerekmektedir.Tiroid bezindeki bozukluklar da sıklıkla  adet gecikmelerine neden olabilir.

Adet kanamasının olmamasının sebepleri nelerdir?

Aktif cinsel hayatı olan kadınlarda adet kanamasının gecikmesinin en sık görülen nedeni gebeliktir. Altı ay veya daha uzun süre menstrual kanama olmamasına amenore denir. Menstrual kanama olmadığı zaman yumurtlama  da gerçekleşmez. Bu durum ani ve kilo kayıplarından sonra, yaşam tarzındaki değişiklikler ve stres nedeni ile ortaya çıkabilir.
Amenore kürtaj veya diğer cerrahi girişimler sonrasında rahim içinde oluşan yapışıklıklara bağlı olarak da görülebilir. Kırk beş yaş üzerindeki kadınlarda ise menopoz öncesi dönemde adet kanamaları çok uzun aralıklarla gerçekleşebilir. Amenore vakalarında östrojen hormonun azalmasına bağlı kemik kayıpları görülebileceğinden mutlaka hekime başvurulması ve tedavi edilmesi gerekir.

Az kanamalı veya kısa süreli adet görme  neden olur?

Bir adet siklusunda  görülen kanama miktarının veya gününün azalmasına hipomenore denilir.
Adet döneminde görülen kanama miktarı ilerleyen yaş ile  birlikte azalma eğilimi gösterir. Doğum kontrol hapı kullanımı da adet kanamasını önemli ölçülerde azaltan bir durumdur.Bu nedenle korunma yöntemi olarak doğum kontrol hapı başlanan hastalar adet miktar ve sürelerinde azalma olacağı açısından bilgilendirilmelidir.  

Kürtajın komplikasyonlarından biri olan Asherman sendromunda  rahim iç tabakasında yapışıklıklar oluşmaktadır.Hafif rahim içi yapışıklıklar mevcutsa adet döneminde  az miktarda  adet görülürken, ileri derecede yapışıklıklar varlığında   ise hiç adet görülememesine neden olabilir.

Cinsel aktif kadınlarda kanama miktarının az olması durumunda olası bir gebelik mutlaka akla gelmelidir.Üstüne görme olarak sıklıkla tanımlanan bu durumda bir yandan gebelik söz konusu olup diğer yandan hasta az miktarda ve farklı karakterde kanamadan bahis etmektedir.

Aşırı kanamalı veya uzun süreli adet görme , uzun mens neden olur?

Sık görülen adet düzensizliklerinden biri de adet döneminde görülen kanama miktarının veya gününün artması olup hipermenore,menoraji olarak tanımlanır.Normal bir adet siklusunda kanama 2-6 gün sürer ve 20-60 ml kan kaybedilir.

Kanama miktarını ayarlayan en önemli unsurlardan biri rahim kaslarının kasılma etkinliğidir.Ayrıca adet siklusunun ortasında gerçekleşen yumurtlamayla üretilen progesteron hormonunun uygun seviyelerde kalması da kanamanın belli seviyede kalmasını sağlamaktadır. Bu mekanizmalardan birinde oluşan bozulma kanamanın normalden fazla olmasına  ve uzun sürmesine neden olur.
Rahim kaslarının anormal kalınlaşmasıyla meydana gelen miyomların varlığında veya rahim duvarında kalınlaşma oluştuğunda kasların kasılma fonksiyonu olumsuz etkilendiği için sıklıkla kanama süresi uzar ve miktarda artar.

Üreme çağındaki cinsel aktif kadınlarda adette gecikmenin ardından başlayan yoğun kanamada planlanmayan bir gebeliğin düşükle sonlanıyor olması olasılığı da akla gelmelidir.Bu durumda yapılan transvajinal ultrasonografide rahim içi tabakasında düzensizlik ve kalınlık tespit edilir.Gerekirse kanda gebelik hormonu tayini yapılarak tanı konulur.
 
Rahim iç tabakasında meydana gelen enfeksiyonlar (endometrit)  kanamaların uzun sürmesine ve normalden fazla kan kaybedilmesine neden olabilmektedir.Bu nedenle hastanın iltihap açısından gerekirse kanama ardından yeniden kontrol edilmesi çok önemlidir.

Ülkemizde sıklıkla kullanılan bir doğum kontrol yöntemi olan spiral (rahim içi araç) kullanımı rahim içinde yarattığı yabancı cisim etkisiyle rahmin kasılma fonksiyonunu bozarak adet kanaması miktarının artmasına neden olabilir.Aylık  korunma iğneleri ve implanon da kanama miktarını artırabilen diğer nedenler arasında sayılabilir.

Plikistik over sendromu  da yumurtlama fonksiyonu bozulmaktadır. Şişmanlık,tüylenme artışı ile görülen bu hastalıkta sıklıkla adet gecikmeleri sonrasında aşırı kanama görülmektedir.

Adolesanlarda, Genç Kızlarda  Disfonksiyonel Anormal Uterus Kanaması Neden Olur? Juvenil kanama nedir?

Genç kızların ergenlik döneminde, adolesan dönemde karşılaşılan jinekolojik sorunlar yetişkin dönem jinekolojik sorunlarla benzerlik göstermektedir. Ancak dönem olarak adolesan, bu sorunlara yaklaşımda hekimlere sorumluluk vermektedir.Bu gelişme dönemindeki anormal ve bazen de fazla miktarda olabilen kanamalara “anormal juvenil kanama”  da denmektedir.

Anormal jüvenil kanama (anormal disfonksiyonel kanama) hormonları uygunsuz  ve düzensiz çalışmasına bağlı kanamalardır. Genellikle yumurtalıklardan yumurta oluşumu yoktur veya düzensizdir ve buna bağlı olarak da hormon üretiminde yetersizliklere bağlı gelişen kanamalardır. En sık sebep de progesteron hormonundaki salgılanım kusurlarıdır.Kanamalar deüişken tipte olabileceği gibi  bazen yoğun kanmalar bir kaç hafta sürebilir. Tedavide eksikliği olan hormonun yerine konması seklinde tedavi yapılır.Doğum kontrol hapları bu dönemde ani ve fazla olan kanamaların kontrolunde  epey etkindirler. Fakat bu dönemde hormon ilaçlarını kullanırken çok dikkatli olmak gerekir. Çünkü henüz büyüme çağında bulunan çocuklarda yoğun hormon kullanımı büyümeyi durdurabilir veya büyümede anormallikler, sapmalar  oluşturabilir.

Adolesan yani ergenlik  dönemde %75 anormal kanama nedeni hipotalamik-hipofizer-over aksı gelişmemişliği yani immatüritesidir. Her nekadar ilk adetten  itibaren 18 ay içinde ovulasyon - yumurtlama başlasada, bazen 5 yıla kadar lüteinizan hormon tetiğini çekecek pozitif “feedback” mekanizması olgunlaşmayabilir ve sonuçta düzenli bir yumurtlama - ovulasyon dönemi oluşmayabilir.

Cinsel olarak aktif olmayan bu yaştaki genç kızlarda , tüm tanı yöntemleriyle myom ,kist, kitle gibi  organik pelvik patalojiler elimine edilmeye çalışılırsa da, endometrial örnekleme yani küretaj ve iyi bir spekülüm muayenesi başlangıçta yapalamayacağı için, disfonksiyonel  anormal rahim kanama tanısı genellikle gözleme ve kliniğine bağlıdır.Genellikle sadece ultrason bulgularına ve hormonal değerlere bakılarak  tanı konulmaya çalışılır. Bazen de  tedaviye  verdiği cevaba göre değerlendirilebilir.

Çoğu kez ovülasyonun  yani yumurtlamanın başlaması ile kendiliğinden  iyileşme olursa da, bu kızları ileri üreme yaşantılarında sorunlarının devam etmesi, polikistik over sendromu geliştirmeleri, doğurganlık sorunlarının olması olasılığı gerçektir ve titiz takip gerektirir.

İlişki Sonrası Kanama (post koital kanama)  neden görülür?

İlişkiden hemen sonra veya ertesi günü beklenmedik bir şekilde kanama görülmesi durumudur.
En muhtemel neden rahim ağzında klamidya adı verilen bakterinin ve diğer bazı etkenlerin yarattığı rahim ağzı enfeksiyonlarıdır.Servisit olarak tanımlanan bu hastalık tedavi edilmelidir. Tedavinin ihmali sonucunda rahim ağzı yaraları oluşmakta olup yaranın varlığı jinekolojik  muayene ile kolayca tesbit edlir.

Adet dönemine denk düşen günlerde ilişki sonrası fark edilen kanamanın sebebi aslında henüz başlamakta olan ve daha vajina dışına kanın akmamasından dolayı anlaşılamayan normal adet dönemi de olabilir.Bu nedenle bu dönemde ara kanamanın hemen ardından adetin başlayıp başlamadığı takip edilmelidir.

Rahim ağzında kanser öncüsü lezyonlar veya rahim ağzı kanseri ilişki sonrası kanama şeklinde belirti verebilirler. Bu nedenle ilişki sonrası kanama da ciddiye alınması gereken bir belirtidir.Bu şikayet ile başvuran hastalarda göz ile yapılan jinekolojik muayenede rahim ağzı temiz görülse bile pap smear olarak adlandırılan rahim ağzı kanseri tarama testi mutlaka yapılmalıdır.

Menopoz döneminde östrojen hormonunun azalması vajina duvarında incelmeye ve kuruluğa neden olmaktadır.Vajinal atrofi olarak tanımlanan bu durum ilişki sonrasında görülen kanamaya yol açabilir.Atrofiye bağlı kanamalarda lokal östrojen tedavisi yeterli olmaktadır.

Servikal polip olarak tanımlanan rahim ağzı poliplerinin varlığında da  ilişki sonrası kanama görülür.Polipler iyi huylu olup et beni olarak bilinirler.Basit bir müdahale ile polipin alınması problemi çözer.

Ara kanamalar neden oluşur?

Ara kanama olağan adet kanaması günleri dışında kanamanın görülmesidir.

Ara kanamaların sık görülen nedeni rahim ağzı ve rahim iç tabakasında meydana gelen enfeksiyonlardır.Servisit ve endometrit olarak tanımlanan bu durumun en sık nedeni cinsel temasla geçen klamidya ve ureoplazma adlı bakteriler olup tedavi buna göre eş ile birlikte düzenlenmelidir.

Diğer nedenler hormonal düzensizlikler, myomlar,polipler, genital organ yaralanmaları, endometriozis hastalığı  ve bazı ilaçlardır. Gebelikten korunma yöntemi olarak rahim içi araç kullanımı rahim iç tabakasında yarattığı tahrişle, düşük dozlu doğum kontrol hapları kullanımı rahim iç tabakasında yarattıkları değişikliklerle, korunma iğneleri ve implanon ise  yarattıkları hormonal dengesizliklerle lekelenme tarzında ara kanamalara neden olabilirler.

Rahim ağzında kanser öncüsü lezyonlar veya rahim ağzı kanseri ve diğer genital kanserler nadir görülmelerine karşın ara kanama şeklinde belirti verebilirler. Bu nedenle ara kanaması ciddiye alınması gereken bir belirtidir.

Ara kanamaların tedavisi kanamaya neden olan probleme yöneliktir. Ara kanamaya neden olan problem zamanında teşhis ve tedavi edilmezse kan kaybına bağlı anemiye, kanamanın nedenine bağlı olarak kısırlık ve kansere yol açabilir. Genellikle progesteron içeren hormon preparatlarının kullanılması ile ara kanamalar önlenir. Kanamaya neden olan problemin de mutlaka tedavi edilmesi gerekir.Tanıda dikkatli jinekolojik muayene, pap smear incelemesi , enfeksiyondan şüphelenilirse kültür alınması, hormonal testler yapılmalıdır.

Üstüne Adet Görme Nedir?

"Üstüne adet görme" veya "üste adet görme" terimi kadınlar arasında sıklıkla kullanılan ve hamile olmalarına rağmen adet görmeye devam etmelerini ifade eden bir terimdir. Gebe kadın adet görür mü?. Hayır tabii ki görmez. Bir çok kadın gebe olmalarına rağmen hamileliğe bağlı kanamaları ( implantasyon kanaması, düşük tehlikesi kanaması, servikal enfeksiyon-lezyona bağlı kanama, plasenta yerleşim durumuna bağlı kanama  v.b) adet olarak zannedip gebeliklerinin farkına varmamaktadırlar. Hatta bir kısmı karınlarında olan büyüme veya bebek hareketleri ile hamileliklerinin ancak farkına varabilmektedirler. "Üstüne görme" veya "üste görme" olarak adlandırılan bu durumdaki kanamanın yapısı farklıdır. Genellikle beklenen ve olması günde olmayıp rengi değişik ve miktarı da bir önceki adetlerine göre farklıdır, Dikkatli bir kadının genelde bu anormal kanamayı fark etmemsi zordur. bu sebeple tüm anormal ve olması gerekenden farklı kanamalarda gebelik şüphesi olabilmeli ve bir gebelik testi yapılmalıdır.

Menopoza geçiş döneminde görülen düzensiz kanamalarda ne yapılır?

Doğurganlık  çağında adet sikluslarının hemen tümü her ay düzenli olarak yumurtlamanın  olmasıyla birlikte düzenli bir şekilde devam eder. Menopoz çağına yaklaşılan dönemde ise yumurtalık içindeki yumurta hücrelerinin sayısının ve kalitesinin giderek azalması nedeniyle adet sikluslarında  giderek artan bir sıklıkta yumurtlama olmaz veya yumurta kalitesinin düşük olması nedeniyle  üretilen progesteron hormonu seviyesi  yeterli olmaz. Bu durum sıklıkla adet düzensizliklerine yol açar.
Menopoz döneminde adet kanamaları gecikebilir,seyrekleşebilir, gecikme sonucu beklenmedik zamanlarda adet görülebilir veya adet süresi uzayıp miktar fazlalaşabilir. Tüm bu premenopoz döneminin olağan adet düzensizlikleri altta yatan organik bir nedene de bağlı olabileceğinden  premenopoz ve menopoz dönemindeki kadınların her 6 ayda bit düzenli olarak jinekolojik muayene ve ultrasonografi ile birlikte değerendirilmeleri ve takip edilmeleri çok önemlidir.

                                          Geri 

 

Polikistik over sendromu nedir
Luteal faz defekti


 

! Yasal Uyarı !

www.kurtaj.info

www.genitalsigil.net