|
Adet
Siklusu (Döngüsü)
Mestruasyon
Adet
siklusu (döngüsü) ilk adetten (menarş) son adete (menopoz) kadar süren,
adet kanaması ile karakterize, amacı üreme ile neslin devamı olan ve tüm
vücudu etkileyen olaylar zinciridir.Adet siklusu yada adet dönemi
denildiğinde kastedilen bir adet kanamasının ilk gününden bir sonraki adet
kanamasının ilk gününe kadar geçen süredir. Adet dönemi denildiğinde
kanamalı olan süre yada kanamasız olan süre dikkate alınmaz.
Adet kanamasını tarif etmek için konuşma dilinde farklı ifadeler
sıklıkla kullanılmaktadır. Bunlar arasında en sık rastlanılanları aybaşı olmak,adet
olmak, adet görmek,ay hali görmek,kirlenmek regl olmak, mens olmak,menstruasyon
görmek peryod ve hastalanmak
ifadeleridir.
Normal
siklus nedir ?
Adet döngüsü veya siklus,
son adet tarihinin ilk gününden bir sonraki adet tarihinin ilk
gününe kadar geçen zamanı kapsar.Bu zaman dilimi süresinde kadın vücudunda
bir çok farklı olay gerçekleşir.
Bir adet siklusu kadında
genellikle 28 gün sürmekle birlikte 21 ile 35 gün arası normalin alt ve üst
sınırlarıdır. Adet kanaması ise süre olarak ortalama 4 gün devam eder ve 2 ile 7 gün arası
normalin alt ve üst sınırları olarak kabul edilir. Adet kanaması esnasında
20 ile 80 mililitre arasında miktarda kan kaybedilir.
Adet siklusları ilk kez adetin görüldüğü ergenlik başlangıcından son kez
adetin meydana geldiği menopoz dönemine dek aralıksız devam eder.Sadece
gebelik ve emzirme dönemleri süresince geçici olarak bu süreç duraklama
gösterir.
Kadın 40'lı yaşlara geldiğinde hormon salgısındaki doğal değişiklikler
genellikle siklusun yeniden uzamasıyla sonuçlanır. 2-8 yıl devam eden bu süre sonunda
menopoz ortaya çıkar. Bu süre içerisinde adet siklusunun uzamasını
belirleyen temel olay yumurta hücresinin olgunlaşmasına kadar geçen sürenin
uzamasıdır.
İlk Adet Kanaması ne zaman görülür?
İlk
adetin kaç yaşında görüleceğini önceden kesin olarak bilebilmek mümkün
değildir. Bu ırklara ve çevresel faktörlere göre değişiklik gösterebilir.
İlk adet ülkemizde genelde 11-14 yaşları arasında olmaktadır. 16 yaşına
kadar adet görülmemişse ve sekonder seks karakterleri adı verilen memelerde
büyüme, kasık ve koltuk altında kıllanma gibi belirtiler de yoksa bir
jinekolog ile temasa geçmek faydalı olur.
Bu ilk kanama
henüz yumurtlama süreci devreye girmediğinden, gerçek ve düzenli
aralıklarla oluşan bir adet kanaması olmaktan uzaktır.
Bu
sikluslarda genelde yumurtlama olmaz (anovulatuar siklus). Bazen ayda 2
defa bazen de 3-4 ayda bir kanama görülür. Bunların hepsi normaldir.
Adetlerin ve yumurtlamanın düzene oturması 2 yıl kadar sürebilir.
Kız çocuğunun hormon salgı mekanizmaları ve genital organları
olgunlaştığında yumurtlama süreci de başlar ve oluşan adet kanamaları, adet
siklusunun bir parçası olarak düzenli hale gelir.
Adet görmek için gerekli şartlar nelerdir?
ü
Beyinden hormon salgılanmalı (GnRH),
ü
Beyinden salgılanan hormonlara cevap olarak hipofizden hormon salgılanmalı
(FSH,LH),
ü
Overlerde
(yumurtalıklarda)
follikül bulunmalı ve bu folliküller hormon salgılama kabiliyetinde olmalı,
ü
Endometrium
(rahim iç tabakası)
bulunmalı ve bu hormonlara karşı duyarlı olmalı,
ü
Ortaya çıkan kanın dışarı akmasına engel olacak bir anomali bulunmamalıdır.
Adet siklusu sırasında neler olur?
Adet
siklusunda her ay yumurtalıklardan bir adet seçilmiş yumurta hücresi gelişir ve yumurtlama
olur. Bu sırada rahmin içindeki zar tabakası önce kalınlaşır, daha sonra
ise salgı üretmeye başlar. Aynı zamanda rahme giden kan miktarı da artar.
Yumurta fallop tüplerinden geçerek rahime ulaşır. Bu seyahat esnasında
sperm ile karşılaşırsa döllenme meydana gelir. Döllenen yumurta rahimin
içindeki bu kalınlaşmış tabakaya yerleşir ve büyümeye başlar. Eğer
hamilelik olmaz ise kandaki hormonlar düşer, rahmin içindeki kalınlaşmış
tabakaya gerek kalmaz ve bu tabaka dökülür ve kanama ile birlikte atılır.
Adet kanaması nedir?
Adet kanaması kalınlaşmış rahim iç tabakasının ve kanın vajina yolu ile vücut
dışına atılmasıdır. Adet kanaması hafif, orta yada çok şiddetli olabilir.
Bu durum kişiden kişiye değişir. Hatta zaman zaman aynı kişide değişik
şekillerde de olabilir. Pek çok kadında 1-2 gün hafif, daha sonra 1-2 gün
şiddetli olur ve takiben yeniden hafifleyerek kesilir. Adetlerin başladığı
ilk yıllarda kanamalar düzensiz olabilir.
Ped/tampon ne sıklıkta
değiştirilmelidir?
Adet dönemi sürecinde kadınların kullandığı hijyenik pedler kanla iyice dolana kadar beklenmemelidir. Kanamanın miktarına
göre belirlenecek olan sıklıklarda değiştirilmelidir. Her kadın bu sıklığa
kendi durumuna göre kendisi karar vermelidir. Eğer tampon kullanılıyorsa her 4 saatte bir değiştirilmesi gereklidir. Tamponun 6 saatten uzun
bir süre değiştirilmemesi hayatı tehdid edebilecek boyutta riskler taşır.
Tampon kullanırken aniden ortaya çıkan yüksek ateş, kas ağrısı,ishal, baş
dönmesi, baygınlık, ciltte kızarıklık görülürse doktorunuzla
görüşmelisiniz.
Adet kanaması sırasında normal hayatıma
devam edebilir miyim?
Adet kanaması günlük aktivitelerin
yapılmasına engel değildir. Spor yapmaya ve
benzeri aktivitelere devam edilebilinir. Tampon kullanarak yüzmek dahi
mümkündür. Hatta bazı kadınlar adet kanaması sırasında spor
yapmanın adet sancılarına iyi geldiğini belirtmektedirler.
Adet gecikmesi ne anlama gelir?
Her adet
gecikmesinde cinsel yönden aktif olan doğurganlık çağındaki kadının ilk önce yapması gereken hamilelik olmadığının
test ile tespit edilmesidir. Hamilelik dışında adet gecikmesine neden olabilecek başka
durumlar da vardır;
ü
Hastalık: Çeşitli sistemik hastalıklar bu duruma neden olabilir.
ü
Stres: Sıkıntı,üzüntü
ve benzeri duygusal yoğunluklar gecikmelere yol açabilir.
ü
Yaş:
Yeni adet görmeye başlamış ya da menopoza yaklaşmış kadınlarda adet
gecikmeleri olabilir.
ü
Egzersiz: Yoğun yapılan spor gecikmelere neden olabilir.
ü
Ani
kilo artışı yada kaybı gecikme yaratabilir.
Adet siklusu kaç döneme ayrılır ?
Adet döneminin ovülasyona (yumurtlamaya) kadar olan ilk kısmına overlerde
folliküller gelişmekte olduğu için folliküler faz yada endometrium
kalınlaştığı için proliferatif faz adı verilir. Ovülasyon sonrası dönem ise
luteal faz yada sekretuar faz olarak adlandırılır.
Adet siklusu ne demektir?
Adet siklusu hormonların etkisi ile üreme organlarının her ay geçirdiği
değişikliklerdir. Bu değişiklikler gebelikle veya gebelik oluşmadıysa adet kanamasıyla
sonuçlanır.Adet siklusu olarak tanımlanan menstrual siklus ortalama 28 gün sürer.
1. gün; menstrual kanamanın başladığı gün siklusun 1. günü olarak kabul
edilir.
2-5. gün; rahmin iç tabakası dökülür ve kanama giderek azalır.
6. gün; kanamanın bittiği bugün yumurtalıklarda folikül adı verilen
kesecikler içinde yumurta gelişmeye başlar ve rahmin endometrium adı
verilen iç tabakası giderek kalınlaşır.
7-12. gün; yumurtayı içinde bulunduran folikül büyür ve östrojen üretimi
devam eder.
13-14. gün; bu günlerde ovulasyon (yumurtlama) gerçekleşir. Bu dönemde
cinsel ilişkide bulunulursa gebelik gerçekleşebilir. Ovulasyon sırasında
kasık ağrısı ve hafif bir kanama görülebilir, bu günlerde vücut ısısı
artar.
15-18. gün; gebelik oluştuysa döllenmiş yumurta tüpler aracılığı ile rahme
gelir. Bu arada östrojen düzeyi düşer ve yumurtalıklardan progesteron adı
verilen hormon salınmaya başlar.
19-20. gün; rahim gebeliğe hazırdır. Gebelik oluşmadıysa premenstrual
sendroma ait yakınmalar bu dönemde başlar.
21-28. gün; endometriumdaki bezler büyür ve kan damarları artar.Progesteronun
düşmesiyle kanama başlar.
Geri
 Kadın
Anatomisi
Adet
düzensizliği nedir
|
